Dzień Pszczoły

Skąd się wziął

Pomysł jest słoweński. Słoweński Związek Pszczelarzy lobbował w ONZ przez trzy lata. 20 grudnia 2017 Zgromadzenie Ogólne przyjęło rezolucję A/RES/72/211, ustalając 20 maja jako coroczną datę, z FAO w roli sekretariatu. Pierwszy Dzień Pszczoły odbył się 20 maja 2018. Data odsyła do Antona Janšy — syna słoweńskich chłopów z Krainy, pierwszego stałego nauczyciela pszczelarstwa w szkole pszczelarskiej założonej w Wiedniu przez cesarzową Marię Teresę — urodzonego 20 maja 1734. Janša zmarł w wieku 39 lat, ale zostawił po sobie niemieckojęzyczny podręcznik pszczelarstwa wydany pośmiertnie w 1775 i tradycję, która do dziś daje Słowenii pół żartem przezwisko: kraj dobrych pszczelarzy.

Co nowego w 2026

Tegoroczne hasło FAO to «Bee Together for People and the Planet — A partnership that sustains us all». Nietypowo dla pojedynczego dnia, hasło osadzone jest w znacznie szerszych ramach 2026: ONZ ogłosił 2026 także Międzynarodowym Rokiem Pastwisk i Pasterzy oraz Międzynarodowym Rokiem Kobiety w Rolnictwie, a FAO traktuje wszystkie trzy wątki jako jeden program — pastwiska, kobiety, zapylacze. Wydarzenie centralne odbywa się 27 maja w Palais des Nations w Genewie, 11:30–13:00, współorganizowane przez FAO z misjami stałymi Słowenii, Szwajcarii, Etiopii i Meksyku, plus Geneva Environment Network. Lokalni pszczelarze prowadzą pokazy; program zamyka degustacja miodów. To dziewiąta edycja od 2018.

Pięć rzeczy, które warto wiedzieć

1. Około 75% najważniejszych upraw spożywczych świata zależy w jakimś stopniu od zapylania zwierzęcego, a gros pracy wykonują pszczoły. Kawa, migdały, jabłka, borówki, dynie, cukinie, melony — wszystko opiera się na zapylaczach.
2. Pszczoła miodna odwiedza w jednym locie 50 do 100 kwiatów i może oddalić się od ula nawet o dziesięć kilometrów. Przez całe sześciotygodniowe lato pojedyncza robotnica produkuje około jednej dwunastej łyżeczki miodu.
3. Bartnictwo — pszczelarstwo w wydrążonych dziuplach starych drzew — przetrwało w Polsce w Puszczy Białowieskiej i okolicach Spały, a w 2020 zostało wpisane wspólnie z Białorusią na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Czynnych bartników w kraju jest dziś kilkudziesięciu.
4. Badanie opublikowane w Science w 2020 śledziło 67 gatunków trzmieli przez 110 lat i stwierdziło, że ich strefa życia skurczyła się o blisko 300 kilometrów na południowym krańcu, zarówno w Ameryce Północnej, jak i w Europie — to ocieplenie klimatu, nie pestycydy, dało najczystszy sygnał.
5. Najstarszy szczegółowy ślad pszczelarstwa pochodzi z reliefów w świątyni słonecznej króla Niuserre w Abu Ghurab w Egipcie, datowanych na około 2400 r. p.n.e., na których pszczelarze wykadzają ule i przelewają miód do dzbanów. Praktyka ma co najmniej 4500 lat.

Co podarować

• Słoik surowego, jednogatunkowego miodu od konkretnego pszczelarza — gryczany, lipowy, rzepakowy, wrzosowy, akacjowy — nie supermarketowa mieszanka. Samo porównanie smaków jest prezentem.
• Pakiet rodzimych nasion kwiatów łąkowych dobranych do klimatu odbiorcy. Pas miododajny wiosną bije każdą świecę zapachową.
• Hotel dla owadów lub gniazdownik dla pszczół samotnic, zamontowany ścianą na południe. Około 90% gatunków pszczół nie żyje w ulach — potrzebują schronienia, nie miodarki.
• Dzień u pszczelarza w okolicznej pasiece — pół poranka w siatce, podnoszenie ramki, nauka zapachu zdrowej rodziny.
• Dobra książka: Życie pszczół Maurice'a Maeterlincka dla klasyki, albo Pszczoły Laline Paull dla powieści.
• Adopcja ula lub darowizna w imieniu obdarowanego na rzecz Polskiego Związku Pszczelarskiego, Klubu Gaja albo WWF Polska.