Dzień Roweru

O co chodzi w tym dniu

Na świecie jest więcej rowerów niż samochodów — ponad miliard, w zasadniczo tej samej geometrii ramy diamentowej, którą John Kemp Starley wypuścił z Coventry w 1885 roku. Dzień Roweru nie istnieje, bo maszyna potrzebowałaby promocji (nie potrzebuje), ale dlatego, że potrzebuje jej polityka, która sprawia, że rower jest użyteczny w mieście. Pasy, parkingi, integracja z koleją i autobusem, pieniądze. Rower to ta łatwa część.

Skąd się wziął

Dzień jest dziełem jednego naukowca i jednego małego kraju. Leszek Sibilski, amerykański socjolog polskiego pochodzenia z Montgomery College w stanie Maryland, prowadził w 2015 roku projekt klasowy mapujący rower jako narzędzie rozwoju; projekt urósł w wieloletnią kampanię. Turkmenistan — państwo z głęboko zakorzenionymi tradycjami rowerowymi — formalnie wniósł rezolucję do ONZ. 12 kwietnia 2018 Zgromadzenie Ogólne przyjęło A/RES/72/272 przez konsens wszystkich 193 państw członkowskich, ze 56 współsponsorami, i ustanowiło 3 czerwca Światowym Dniem Roweru. Pierwsza edycja odbyła się siedem tygodni później w siedzibie ONZ. Rezolucja następcza z 2022 (A/RES/76/255) dodała integrację roweru z transportem publicznym jako jawny cel polityczny. To 9. edycja.

Co nowego w 2026

Największym ruchem instytucjonalnym od 2024 roku jest Europejska Deklaracja w sprawie Roweru, podpisana 3 kwietnia 2024 przez Parlament Europejski, Radę i Komisję — pierwsza formalna ogólnounijna polityka rowerowa. Według raportu z postępów Komisji z października 2025, państwa członkowskie wdrożyły od podpisania 277 środków rowerowych; wstępne mapowanie sfinansowane przez UE znalazło ponad 900 000 kilometrów dróg dla rowerów w Europie, z istotnymi różnicami regionalnymi. Padły konkretne punkty odniesienia: Paryż wydał 250 milionów euro na infrastrukturę rowerową przyjazną dzieciom, Flandria utrzymuje około 450 milionów euro rocznych inwestycji rowerowych, Francja wydaje 55 milionów na odbudowę krajowej branży rowerowej, Litwa przyjęła pierwszą krajową strategię rowerową. Europejska Federacja Cyklistów naciska na unijny cel udziału modalnego roweru 10–12% do 2030. Nic z tego nie jest prawnie wiążące; wszystko dzieje się i tak.

Pięć rzeczy, które warto wiedzieć

1. Najstarszym bezpośrednim przodkiem roweru jest Laufmaschine — maszyna do biegania — opatentowana przez niemieckiego barona Karla Draisa 12 lutego 1818 roku, ponad 208 lat temu. Nie miała pedałów; popychało się ją nogami po ziemi. Rower jest starszy od światła elektrycznego, telefonu i maszyny do pisania, mniej więcej rówieśnik lokomotywy parowej.
2. Holandia ma więcej rowerów niż mieszkańców — około 23 milionów rowerów na 17 milionów Holendrów — i najwyższy udział modalny roweru z dużych krajów, w granicach 27% wszystkich przejazdów. Holenderskie dzieci uczą się jeździć na rowerze, zanim nauczą się pływać.
3. Duże brytyjskie badanie populacyjne z 2017 roku, śledzące około 263 000 osób dojeżdżających do pracy przez pięć lat, wykazało, że osoby dojeżdżające rowerem miały o 11% niższą zapadalność na choroby układu krążenia i o 30% niższą śmiertelność z tych przyczyn niż osoby dojeżdżające nieaktywnie. Korzyść rosła z kilometrażem i utrzymywała się po skorygowaniu o wiek, wagę, palenie i dietę.
4. Tour de Pologne istnieje od 1928 roku — to jeden z najstarszych nadal rozgrywanych wieloetapowych wyścigów kolarskich w Europie. Polska produkcja rowerowa ma własne pokoleniowe zakotwiczenie: Romet powstał w 1948 w Bydgoszczy, Kross w 1990 w Przasnyszu, dziś jeden z większych europejskich producentów. Veturilo w Warszawie, działające od 2012, z ponad 4 000 rowerów, jest jednym z większych systemów rowerów miejskich w regionie.
5. Rezolucja ONZ z 2018 została przyjęta przez konsens — wszystkie 193 państwa członkowskie za. To wyjątkowo rzadkie. Większość spornych rezolucji przechodzi z dużymi blokami wstrzymujących się lub głosujących przeciw; rower jest jednym z bardzo niewielu tematów, w których całe Zgromadzenie Ogólne mogło się w pełni zgodzić.

Co podarować

• Sam rower, dobrany do prawdziwego życia osoby, a nie do gustu darczyńcy: Brompton składany dla osoby łączącej z pociągiem, stalowy rower turystyczny na długie dystanse, rower towarowy dla rodzica wożącego dzieci do szkoły, gravel dla kogoś, kto chce drogi bez aut, rower elektryczny dla wzniesień lub ciężarów, dobrze dopasowany rower dziecięcy na trzy lata. Polskie marki: Kross (Przasnysz, od 1990), Romet (Bydgoszcz, od 1948), Unibike.
• Sprzęt bezpieczeństwa codziennego użytku: kask z MIPS (Giro, Lazer, POC, MET), światło przednie i tylne (Knog Blinder, Bontrager Flare R, Cateye) i — w każdym mieście nienegocjowalne — poważne zapięcie. Abus Granit, Kryptonite New York Standard, Hiplok DX.
• Sakwa lub torba podsiodłowa, która zastępuje plecak: Ortlieb w klasycznym roll-topie, Apidura do bikepackingu, skórzana torba ramowa Brooks do podróży wolnych. Kiedy ciężar schodzi z pleców, trudno wrócić.
• Wyposażenie, które zmienia dojazd w coś innego: licznik Wahoo lub Garmin z subskrypcją Komoot do tras, porządna pompka podłogowa (Lezyne, Topeak Joe Blow), multitool do torby (Crankbrothers M19, Park Tool IB-3).
• Doświadczenie: dzień zorganizowanego gravelu, odcinek Green Velo w wschodniej Polsce (ponad 2 000 km), Wiślana Trasa Rowerowa, etap Tour de Pologne jako widz, weekend bikepackingowy w Bieszczadach, kurs podstawowej mechaniki w społecznej rowerowni.
• Darowizna w imieniu obdarowanego na World Bicycle Relief, który buduje wytrzymałe stalowe rowery dla pracowników medycznych, uczniów i rolników w Afryce Subsaharyjskiej, albo na regionalną organizację rowerową: Miasto Jest Nasze, Akcja Miasto, lokalną masę krytyczną.