Bisiklet Günü

Bu gün ne hakkında

Dünyada otomobillerden çok bisiklet var — bir milyardan fazlası, John Kemp Starley'in 1885'te Coventry'den çıkardığı esasen aynı baklava-çerçeve geometrisinde. Bisiklet Günü makinenin tanıtıma ihtiyacı olduğu için değil (yok), şehirde kullanılabilir olmasını sağlayan politikanın tanıtıma ihtiyacı olduğu için var. Yollar, park yerleri, tren ve otobüsle entegrasyon, para. Bisiklet kolay olan kısım.

Nereden geliyor

Gün, bir akademisyen ve küçük bir ülkenin eseri. Maryland'deki Montgomery College'da sosyoloji profesörü Polonyalı-Amerikalı Leszek Sibilski, 2015'te bisikleti kalkınma aracı olarak haritalayan bir sınıf projesi yürüttü; proje çok yıllı bir kampanyaya dönüştü. Türkmenistan — derin köklü bisiklet geleneklerine sahip bir devlet — kararı resmi olarak BM'ye sundu. 12 Nisan 2018'de Genel Kurul A/RES/72/272 sayılı kararı 193 üye devletin oybirliğiyle ve 56 ortak sunucu ülkeyle kabul etti ve 3 Haziran'ı Dünya Bisiklet Günü olarak belirledi. İlk anma yedi hafta sonra BM merkezinde yapıldı. 2022'deki takip kararı (A/RES/76/255) bisikletin toplu taşımayla entegrasyonunu açık bir politika hedefi olarak ekledi. Bu, 9. yıl.

2026'da ne değişti

2024'ten beri en büyük kurumsal hareket, 3 Nisan 2024'te Avrupa Parlamentosu, Konsey ve Komisyon tarafından imzalanan Avrupa Bisiklet Bildirgesi — AB'nin ilk resmi bisiklet politikası. Komisyonun Ekim 2025 ilerleme raporuna göre üye devletler imzadan bu yana 277 bisiklet önlemini uygulamaya koydu; AB finansmanlı bir ön haritalama Avrupa'da 900 000 kilometreyi aşan bisiklet yolu buldu, bölgesel uçurumlar kayda değer. Somut referans noktaları geldi: Paris çocuk dostu bisiklet altyapısına 250 milyon avro ayırdı, Flanders yılda yaklaşık 450 milyon avro bisiklet yatırımı yürütüyor, Fransa kendi bisiklet sanayisini canlandırmak için 55 milyon harcıyor, Litvanya ilk ulusal bisiklet stratejisini benimsedi. Avrupa Bisikletliler Federasyonu 2030'a kadar AB-27 için yüzde 10–12'lik bir bisiklet modal payı hedefini savunuyor. Hiçbiri yasal olarak bağlayıcı değil; yine de hepsi oluyor.

Bilmeye değer beş şey

1. Bisikletin en eski doğrudan atası, Alman baron Karl Drais tarafından 12 Şubat 1818'de patenti alınan Laufmaschine — koşma makinesi — 208 yıldan biraz fazla bir geçmişe sahip. Pedalı yoktu; ayaklarla yerde itilerek hareket ettiriliyordu. Bisiklet elektrikli aydınlatmadan, telefondan ve daktilodan daha eski; yaklaşık olarak buharlı lokomotifle çağdaş.
2. Hollanda'da insandan çok bisiklet var — 17 milyon Hollandalıya karşılık yaklaşık 23 milyon bisiklet — ve büyük ülkeler arasında en yüksek bisiklet modal payı, tüm yolculukların yaklaşık yüzde 27'si. Hollandalı çocuklar yüzmeden önce bisiklet sürmeyi öğreniyor.
3. 2017'de yayımlanan büyük bir İngiltere nüfus çalışması yaklaşık 263 000 işe gidip gelen kişiyi beş yıl izledi ve işe bisikletle gidenlerin kardiyovasküler hastalık görülme sıklığının yüzde 11, kardiyovasküler ölümlülüğünün yüzde 30 daha düşük olduğunu buldu. Fayda kilometre arttıkça büyüyordu ve yaş, kilo, sigara, beslenme için düzeltme sonrasında da devam ediyordu.
4. Konya, büyük Türk şehirleri arasında en bisiklet dostu olanı: düz topografyası, geniş bisiklet yolu ağı ve Bisikletli Şehir programı sayesinde Türkiye'de bisikleti günlük ulaşım aracı olarak yerleştirebilen ilk büyük şehirden biri. Salcano (1898'de İstanbul'da hırdavat olarak kuruldu, 1968'den itibaren bisiklet üretiyor) ve Bisan (1962, İzmir) ülkenin en köklü üreticileri. İstanbul'un İSBİKE sistemi büyük ölçekte engebeli topografyaya rağmen genişlemeye devam ediyor.
5. 2018 BM kararı oybirliğiyle alındı — 193 üye devletin hepsi lehte. Bu olağanüstü nadirdir. Tartışmalı kararların çoğu önemli blokların çekimser kalması veya aleyhte oy kullanmasıyla geçer; bisiklet, Genel Kurul'un tamamının çekincesiz olarak hemfikir olabildiği çok az konudan biri.

Ne hediye edilir

• Bisikletin kendisi, hediye verenin zevkine değil alıcının gerçek hayatına göre seçilmiş: trenle birleştiren biri için katlanabilir Brompton, uzun mesafe için çelik bir touring, okula çocuk götüren ebeveyn için kargo, otomobilsiz yol isteyen biri için gravel, yokuş veya yük için e-bike, üç yıl dayanacak iyi ayarlanmış bir çocuk bisikleti. Yerli markalar: Salcano, Bisan, Kron, Carraro.
• Günlük kullanılan güvenlik ekipmanı: MIPS'li bir kask (Giro, Lazer, POC, MET), ön ve arka ışık (Knog Blinder, Bontrager Flare R, Cateye) ve — şehirde pazarlığı olmayan — ciddi bir kilit. Abus Granit, Kryptonite New York Standard, Hiplok DX.
• Sırt çantasının yerini alan bir bagaj veya sele çantası: klasik roll-top biçiminde Ortlieb, bikepacking için Apidura, yavaş yolculuk için deri Brooks kadro çantası. Yük omuzdan ayrılınca geri dönmek zor.
• İşe gidiş gelişi başka bir şeye dönüştüren ekipman: Komoot abonesi bir Wahoo veya Garmin bilgisayar, ciddi bir taban pompası (Lezyne, Topeak Joe Blow), sele çantasında yaşayan bir çok-işlevli alet (Crankbrothers M19, Park Tool IB-3).
• Bir deneyim: düzenlenmiş bir günlük gravel sürüşü, EuroVelo 8'in Akdeniz Türkiye bölümünde bir parça, Konya ovasında bir hafta sonu, Kapadokya bisiklet turu, Likya Yolu boyunca bikepacking, mahalle bisikletçi kooperatifinde temel tamir kursu.
• Alıcının adına World Bicycle Relief'e bağış — Sahra altı Afrika'da sağlık çalışanları, öğrenciler ve çiftçiler için sağlam çelik bisikletler üreten kuruluş — ya da bölgesel bir bisiklet örgütüne: Bisikletliler Derneği, İstanbul Bisiklet Kulübü, Doğa Derneği.