Çay Günü

Bu gün ne hakkında

Dünyadaki her çay — Darjeeling ilk hasadı, matcha, Lapsang Souchong, English Breakfast, ince belli bardakta demlenmiş Rize çayı, samovardan dökülen Karavan harmanı, şu pu-erh — tek bir bitkiden geliyor: Camellia sinensis. Değişen şey rakım, oksidasyon ve yaprağı koparıp kıvıran eller. Çay Günü, FAO'nun her yıl tedarik zincirinin tüketicinin görmediği parçasına attığı yıllık bakış.

Nereden geliyor

Fikir Hindistan'dan çıktı. Yeni Delhi'deki sendikalar 15 Aralık 2005'te çay işçileri için ilk günü ilan etti; üretici ülkeler — Sri Lanka, Nepal, Vietnam, Bangladeş, Kenya, Malezya, Endonezya, Tanzanya — sırayla katıldı. 2015'te FAO'nun Çay Hükümetlerarası Grubu Milano'daki toplantıda günü bir BM gözlemine dönüştürme fikrini destekledi; Hindistan hükümeti resmi öneriyi 2018'de sundu. 21 Aralık 2019'da Genel Kurul A/RES/74/241 sayılı kararı kabul ederek 21 Mayıs'ı FAO öncülüğünde Uluslararası Çay Günü olarak sabitledi. İlk BM kutlaması 21 Mayıs 2020'ye düştü — neredeyse tamamen çevrimiçi, çünkü pandemi iki ay önce FAO merkezini kapatmıştı. Bu yedinci yıl.

2026'da ne değişti

Bu yılın FAO teması «Fostering Growth and Inclusion» — büyüme ve kapsayıcılığı desteklemek, küçük üreticilere, adil ücretlere ve gençlerin sektöre girişine odaklı. Ana etkinlik 21 Mayıs'ta Roma'daki FAO merkezinde, Genel Direktör QU Dongyu'nun başkanlığında yapılıyor; Çin, Kenya, Sri Lanka ve Türkiye'den konuşmacılar katılıyor. Programda FAO'nun tarımsal miras olarak tanıdığı manzaralarda yetişen çayların tadımı var. Bu yılın materyalleri tüketici tarafındaki sohbetin genelde atladığı bir şeyi yüksek sesle söylüyor: plantasyonlardaki işgücünün çoğunluğu kadınlardan oluşuyor ve aynı iş için ortalama olarak erkeklerin yaklaşık yarısı kadar kazanıyorlar.

Bilmeye değer beş şey

1. Sudan sonra çay dünyada en çok içilen içecek. Kişi başına tüketim son on yılda yılda yaklaşık yüzde 2,1 büyüdü ve en güçlü ivme tarihi ithalatçı pazarlarda değil, üretici ülkelerin kendisinde yaşandı.
2. Dünya çayının yaklaşık yüzde 60'ı küçük üreticilerden geliyor — Çin, Hindistan, Kenya ve Sri Lanka'da yaklaşık dokuz milyon. Küresel üretim üretici fiyatıyla yıllık yaklaşık 17 milyar dolar — aynı yaprağın markalandıktan sonra getirdiği rakamın küçük bir kesri.
3. Türkiye dünyada kişi başına en çok çay tüketen ülke. Karadeniz'in Rize ilindeki teraslı yamaçlar yurt içi arzın neredeyse tamamını üretiyor. Standart servis bardağı — tulip şeklindeki ince belli — 1940'larda yaygınlaştı ve ağzı sıcak tutarken belini elin tutabileceği serinlikte bırakacak biçimde tasarlandı. Çaydanlık çift kazanlı sistemi de aynı dönemin mutfak çözümü.
4. FAO çeşitli çay manzaralarını Küresel Açıdan Önemli Tarım Mirası Sistemleri olarak tanıdı; bunlar arasında Yunnan'daki Pu'er geleneksel çay agro-sistemi (2012), Japonya Shizuoka'daki çay-otlak entegre sistemi (2013) ve Fujian'daki Anxi Tieguanyin kültürü (2022) yer alıyor.
5. Çay Avrupa'ya 1610'da Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin gemileriyle ulaştı, Londra'daki ilk kahvehanenin açılmasından otuz yıldan fazla önce. İngiliz alışkanlığı sonradan, 1662'de Braganzalı Catherine üzerinden geldi; onun Portekiz çeyizi olmasaydı Boston Çay Partisi başka bir ürün üzerinde olacaktı.

Ne hediye edilir

• Adı sanı belli bir bahçeden tek kaynaklı bir çay, harman değil: Castleton ya da Margaret's Hope'tan Darjeeling ilk hasadı, Wuyi kaya oolongu, Shizuoka sencha, Kenya mor çayı, Çaykur Filiz veya Karali'den seçme bir Rize çayı. Bahçe çeşit kadar önemli.
• Kişinin gerçekten içtiği çaya uygun ciddi bir demleme kabı: Çin çayları için porselen gaiwan, sencha için Japon kyusu, Rus samovarı ya da Türk çift demlikli çaydanlığı, geri kalan herkes için ağır borosilikat cam demlik.
• Ciddi bir satıcıda aylık abonelik — Karali, Saşa Çay, ya da yıllık stok yerine taze yaprak gönderen bölgesel bir kavurmacı.
• Ciddi bir çay salonunda rehberli bir tadım, ya da seyahat planı varsa Rize'de bir bahçe günü, ya da Yunnan, Uji veya Nuwara Eliya'da bir gün.
• İyi bir kitap: Sarah Rose'un Çin'in Bütün Çayı İçin adlı kitabı Robert Fortune'un Wuyi'den Darjeeling'e botanik hırsızlığını anlatıyor, ya da Mair ve Hoh'tan Çayın Gerçek Tarihi uzun versiyon için.
• Alıcının adına Fairtrade International'a, Ethical Tea Partnership'e ya da Assam'da veya orta Kenya'da bir çay işçisi kooperatifine bağış.